Carlsen – Caruana: ματς παγκόσμιου πρωταθλήματος 2018

Αποτελέσματα ματς

Κάθε στήλη παρτίδας δείχνει τον βαθμό που κέρδισε ο παίκτης. 1 = νίκη, ½ = ισοπαλία, 0 = ήττα. Οι βαθμοί υπολογίζονται με μέγιστο τους 15.

Παρτίδα 1: Μαραθώνια ισοπαλία στην πρώτη παρτίδα

Το ματς άρχισε με επτά ώρες έντασης αντί για επιφυλακτική χειραψία. Ο Caruana επέλεξε τη Ροσολίμο της σικελικής, αλλά ο Carlsen πήρε την πρωτοβουλία με τα μαύρα και πίεσε έντονα τον χρόνο του διεκδικητή. Περίπου στις κινήσεις 34–40, ο πρωταθλητής έχασε αρκετές ευκαιρίες να μετατρέψει το πλεονέκτημα σε νίκη. Ο Caruana έφτασε έπειτα σε φινάλε πύργων και αμύνθηκε με πιόνι λιγότερο ως την ισοπαλία στην κίνηση 115.

Η ημέρα είχε αρχίσει με πιο ανάλαφρο περιστατικό: ο προσκεκλημένος Woody Harrelson έριξε κατά λάθος τον βασιλιά του Caruana στην τελετουργική πρώτη κίνηση. Το ChessBase ανέφερε ότι και οι δύο παίκτες το θεώρησαν ατύχημα και γέλασαν. Στη συνέντευξη Τύπου, ο Carlsen είπε ότι η μάχη του φάνηκε μεγαλύτερη από την παρτίδα 122 κινήσεων με τον Anand το 2014, επειδή το παιχνίδι πριν από το φινάλε ήταν απαιτητικότερο. Μελέτησε τη μετάβαση από την επίθεση στην άμυνα και δες πώς οι ενεργοί πύργοι κρατούν τα λευκά στην παρτίδα.

Παρτίδα 2: Ο Caruana κρατά στο γκαμπί της βασίλισσας

Μία ημέρα μετά την επτάωρη άμυνά του, ο Caruana αντέστρεψε τους ρόλους. Στο μη αποδεκτό γκαμπί της βασίλισσας, το ασυνήθιστο 10...Rd8 εξέπληξε τον Carlsen και τον ανάγκασε να σκεφτεί πολλή ώρα. Η προετοιμασία των μαύρων έδωσε πιο άνετη θέση· τα λευκά έπρεπε να εγκαταλείψουν τις ελπίδες για πλεονέκτημα ανοίγματος και να συγκεντρωθούν στην άμυνα.

Ο Carlsen οδήγησε την παρτίδα σε άλλο ένα φινάλε πύργων με πιόνι λιγότερο, αυτή τη φορά ως αμυνόμενος, και κράτησε την ισοπαλία μετά από 49 κινήσεις. Οι πρώτες δύο παρτίδες παρουσίασαν έτσι έντονη αντίθεση: κάθε παίκτης πίεσε με τα μαύρα και αμύνθηκε με τα λευκά. Παρακολούθησε τις αλλαγές μετά την έκπληξη στο άνοιγμα και σκέψου πότε ένας ενεργός πύργος αξίζει περισσότερο από το επιπλέον αντίπαλο πιόνι.

Παρτίδα 3: Η Ροσολίμο επιστρέφει

Μετά την πρώτη ημέρα ανάπαυσης, ο Caruana επέστρεψε στη Ροσολίμο αντί να ανοίξει αμέσως ένα νέο θεωρητικό μέτωπο. Ο διεκδικητής άλλαξε ξανά τον αξιωματικό του για τον ίππο c6, θέτοντας το ερώτημα αν τα διπλωμένα πιόνια των μαύρων θα μπορούσαν να γίνουν μόνιμος στόχος. Η θέση του Carlsen αποδείχθηκε ανθεκτική και δεν επαναλήφθηκε η έντονη πίεση χρόνου της πρώτης παρτίδας.

Η ισοπαλία μετά από 49 κινήσεις διατήρησε το σκορ στο 1½–1½. Αυτή η πιο ήσυχη αναμέτρηση εξηγεί τη μεταγενέστερη αλλαγή στρατηγικής: η επανάληψη ενός αξιόπιστου ανοίγματος δεν έδινε από μόνη της στον Caruana την ανισορροπία που χρειαζόταν. Ξαναπαίξε τους ελιγμούς των κομματιών και σκέψου πώς η δραστηριότητα των μαύρων αντισταθμίζει τη δομή πιονιών που δημιουργούν σκόπιμα τα λευκά.

Παρτίδα 4: Ο Carlsen δοκιμάζει το αγγλικό άνοιγμα

Ο Carlsen άλλαξε στο αγγλικό άνοιγμα, αλλά η μεγαλύτερη ιστορία εκτυλίχθηκε μακριά από τη σκακιέρα. Ένα βίντεο του Saint Louis Chess Club αποκάλυψε για λίγο υλικό προετοιμασίας του Caruana, με αναφορές στην Πετρόφ και στο μη αποδεκτό γκαμπί της βασίλισσας. Το βίντεο αποσύρθηκε, αλλά στιγμιότυπα κυκλοφόρησαν, δημιουργώντας ερωτήματα για το πόσο από το έργο του διεκδικητή μπορούσε πλέον να δει ο αντίπαλός του.

Η ίδια η παρτίδα ήταν συγκριτικά ελεγχόμενη. Ο Caruana απάντησε στην επέκταση των λευκών στην πτέρυγα της βασίλισσας με παιχνίδι στο κέντρο, άλλαξε βασίλισσες και έφτασε σε θέση που μπορούσε να κρατήσει χωρίς παρατεταμένη πολιορκία. Η ισοπαλία ήρθε μετά από 34 κινήσεις. Το σύγχρονο ρεπορτάζ του ChessBase περιγράφει την ενόχληση του Caruana όταν ρωτήθηκε για το βίντεο στη συνέντευξη Τύπου. Μελέτησε πώς τα μαύρα αμφισβητούν το κέντρο πριν ο χώρος των λευκών στην πτέρυγα της βασίλισσας γίνει χρήσιμο πλεονέκτημα.

Παρτίδα 5: Άλλη μια μάχη στη Ροσολίμο

Η τρίτη Ροσολίμο του Caruana είχε μια πολύ οξύτερη ιδέα: 6.b4, προσφέροντας πιόνι για γρηγορότερη ανάπτυξη και για να παρασύρει τα μαύρα σε προετοιμασμένες περιπλοκές. Η ασυνήθιστη βαριάντα Gurgenidze ανάγκασε τον Carlsen να ξοδέψει χρόνο νωρίς, μια πρακτική επιτυχία για τον διεκδικητή πριν ακόμη ξεκαθαρίσει η αξιολόγηση της θέσης.

Ο Carlsen βρήκε πάντως δρόμο μέσα από τις παγίδες. Το 13...Qa5 βοήθησε να επιβληθεί σειρά κινήσεων με αλλαγή βασιλισσών και άνετη θέση για τα μαύρα. Ο Caruana έπρεπε πλέον να αμυνθεί αντί να επιτεθεί. Η παρτίδα υπενθυμίζει ότι ένα όπλο έκπληξης πρέπει να αποδίδει στη σκακιέρα, όχι μόνο στο ρολόι. Σύγκρινε το προβάδισμα ανάπτυξης των λευκών με τους συγκεκριμένους πόρους των μαύρων πριν επιλέξεις περιπλοκές ή αλλαγές προς φινάλε.

Παρτίδα 6: Ο Caruana πιέζει στην Πετρόφ

Η Πετρόφ έφερε το πιο διάσημο πρόβλημα φινάλε του ματς. Ο Carlsen επέτρεψε στα μαύρα να αναλάβουν την πρωτοβουλία στο μέσον της παρτίδας και τελικά έδωσε ίππο για τρία πιόνια, αναζητώντας αντιπαιχνίδι και αμυντική δομή με ετερόχρωμους αξιωματικούς. Στη συνέντευξη Τύπου παραδέχτηκε: «Τότε αναστατώθηκα λίγο». Ο Guardian μετέφερε και το σκωπτικό του σχόλιο για τα φρούρια: «Καλό που υπάρχουν, έτσι δεν είναι;»

Η ισοπαλία μετά από 80 κινήσεις έκρυβε μια εντυπωσιακή ανακάλυψη της μηχανής: μετά το 67.Kg6, τα μαύρα είχαν πολύ μεγάλη αναγκαστική συνέχεια νίκης, με κρίσιμη ιδέα το 68...Bh4 αντί για το 68...Nf3 που παίχτηκε. Δεν ήταν απλώς χαμένη τακτική ευκαιρία. Σε μεταγενέστερη συνέντευξη στο ChessBase, ο βοηθός προετοιμασίας του Caruana Rustam Kasimdzhanov είπε: «Αλλά δεν ήταν αδύνατο». Εννοούσε ότι ο παίκτης έπρεπε πρώτα να πιστέψει πως το φινάλε κερδίζεται. Μελέτησε την αμυντική δομή και σύγκρινε την πρακτική ανθρώπινη κρίση με την ακρίβεια της συνέχειας της μηχανής.

Παρτίδα 7: Δεύτερη δοκιμή στο γκαμπί της βασίλισσας

Η αλλαγή χρωμάτων στα μισά έδωσε στον Carlsen τα λευκά για δεύτερη συνεχόμενη παρτίδα. Επέστρεψε στο μη αποδεκτό γκαμπί της βασίλισσας της δεύτερης παρτίδας, αλλάζοντας πορεία με 10.Nd2, αλλά ο Caruana είχε ξανά προετοιμασμένη απάντηση. Τα λευκά πρόσφεραν προσωρινά πιόνι για να πιέσουν τη μαύρη θέση.

Το κρίσιμο ερώτημα προέκυψε γύρω στην κίνηση 15: έπρεπε ο Carlsen να ανοίξει τη θέση με Nce4 ή να επιλέξει το ασφαλέστερο ροκέ; Επέλεξε 15.0-0 και αργότερα αναγνώρισε ότι έτσι παραδεχόταν την απουσία λευκού πλεονεκτήματος. Ένας ίππος έφτασε τελικά στο d6, αλλά είχαν αλλαχθεί τόσα άλλα κομμάτια ώστε το προκεχωρημένο φυλάκιο δεν μπορούσε να κρίνει την παρτίδα. Μελέτησε πότε ένα φαινομενικά υποσχόμενο τετράγωνο χάνει τη σημασία του επειδή έχουν αλλαχθεί οι υποστηρικτικές δυνάμεις.

Παρτίδα 8: Η Σβέσνικοβ μπαίνει στο ματς

Ο Caruana άφησε επιτέλους τη Ροσολίμο για ανοιχτή σικελική και ο Carlsen απάντησε με τη Σβέσνικοβ. Το 21.c5 των λευκών άνοιξε το κέντρο και δημιούργησε επικίνδυνο ελεύθερο πιόνι d. Για ένα διάστημα ο διεκδικητής είχε ισχυρή επίθεση, σε μία από τις πιο καθαρές ευκαιρίες του να αλλάξει την πορεία του ματς.

Η ορμή χάθηκε με το 24.h3, που επέτρεψε τον αμυντικό ελιγμό 24...Qe8 και ...Qg6 του Carlsen. Σε μεταγενέστερη συνέντευξη στο ChessBase, ο Kasimdzhanov υπέθεσε ότι απρόσμενος θόρυβος στην αίθουσα ίσως απέσπασε την προσοχή του Caruana· ήταν δική του ερμηνεία, όχι επιβεβαιωμένη εξήγηση της κίνησης. Η ισοπαλία μετά από 38 κινήσεις άφησε και τις δύο πλευρές μετανιωμένες. Σύγκρινε την ήσυχη κίνηση πιονιού με πιο επείγουσες επιθετικές συνέχειες και δες πώς ένα αμυντικό τέμπο αλλάζει τον χαρακτήρα της θέσης.

Παρτίδα 9: Πίεση στο αγγλικό άνοιγμα

Ο Carlsen επέστρεψε στο αγγλικό άνοιγμα και βελτίωσε την τέταρτη παρτίδα με 9.Bg5. Η θέση έδινε στα λευκά ευκολότερα σχέδια και ασφαλέστερο βασιλιά. Ο Caruana απλοποίησε με ...Bxf3, αποδεχόμενος θέση όπου οι ετερόχρωμοι αξιωματικοί μπορούσαν είτε να ενισχύσουν επίθεση είτε να αποτελέσουν αμυντικό πλεονέκτημα μετά την απομάκρυνση των βαριών κομματιών.

Το 25.h5 του Carlsen επιδίωκε άμεσο άνοιγμα της πτέρυγας του βασιλιά, αλλά ο Caruana απάντησε με ...gxh5, ...f5 και ...h4, εκθέτοντας και τον λευκό βασιλιά. Αλλαγές πύργων και βασιλισσών οδήγησαν σε φινάλε ετερόχρωμων αξιωματικών. Η ένατη συνεχόμενη ισοπαλία ξεπέρασε το αρχικό σερί ισοπαλιών του ματς Kasparov–Anand του 1995. Μελέτησε την επίθεση και σκέψου αν η διατήρηση της έντασης θα πρόσφερε περισσότερα από την αναγκαστική αλλαγή της δομής πιονιών.

Παρτίδα 10: Οξεία μάχη στη Σβέσνικοβ

Η δεύτερη μάχη στη Σβέσνικοβ κάθε άλλο παρά άτονη ήταν. Ο Caruana άλλαξε τη συνέχεια της όγδοης παρτίδας με 12.b4, ενώ ο Carlsen ξεκίνησε πρωτοβουλία στην πτέρυγα του βασιλιά. Το 21...b5 των μαύρων περιέπλεξε ακόμη περισσότερο τη μάχη: τα λευκά έπρεπε να σταθμίσουν την ασφάλεια του βασιλιά απέναντι στις προοπτικές ενός ελεύθερου πιονιού στην πτέρυγα της βασίλισσας.

Καμία από τις δύο επιθέσεις δεν πέτυχε διάσπαση. Ο Carlsen συγκράτησε το προωθούμενο πιόνι b και το φινάλε δεν πρόσφερε στον Caruana ρεαλιστικό δρόμο νίκης. Σε μεταγενέστερη συνέντευξη, ο Kasimdzhanov αποκάλυψε ότι ο Caruana είχε ξεχάσει μέρος της προετοιμασίας του, δείχνοντας πώς ακόμη και μια προσεκτικά μελετημένη βαριάντα γίνεται άγνωστο πρόβλημα υπολογισμού στη σκακιέρα. Μελέτησε τις ανταγωνιστικές προωθήσεις πιονιών και αποφάσισε πότε η αναχαίτιση της αντίπαλης απειλής προηγείται της δικής σου επίθεσης.

Παρτίδα 11: Η Πετρόφ αντέχει ξανά

Στην τελευταία κλασική παρτίδα του με τα λευκά, ο Carlsen επέστρεψε στην Πετρόφ του Caruana. Το άνοιγμα είχε εμφανιστεί στο βίντεο προετοιμασίας που διέρρευσε, αλλά η γνώση του ονόματος μιας βαριάντας απείχε πολύ από την εύρεση τρόπου διάσπασης. Ο Caruana παρέμενε καλά προετοιμασμένος και έδωσε ελάχιστες ευκαιρίες στον πρωταθλητή.

Η σημαντική απλοποιητική κίνηση ήταν η 18...Ne5, που οδήγησε προς φινάλε με ετερόχρωμους αξιωματικούς. Όταν τα μαύρα απαλλάχθηκαν από την αδυναμία του πιονιού d6, το επιπλέον πιόνι των λευκών πρόσφερε ελάχιστες πρακτικές ελπίδες και η παρτίδα τελείωσε μετά από 55 κινήσεις. Με το σκορ στο 5½–5½, ο τίτλος θα κρινόταν σε μία ακόμη κλασική παρτίδα ή σε μπαράζ ράπιντ. Ακολούθησε τις αλλαγές του Caruana και σκέψου γιατί η εξάλειψη της σωστής αδυναμίας μπορεί να μετρά περισσότερο από τη διατήρηση του υλικού.

Παρτίδα 12: Δώδεκα ισοπαλίες οδηγούν το ματς στο ράπιντ

Η τελευταία κλασική παρτίδα επέστρεψε στη Σβέσνικοβ, με τον Carlsen να αλλάζει την προηγούμενη βαριάντα μέσω 8...Ne7. Τα μαύρα απέκτησαν πιο άνετο μέσον παρτίδας, περισσότερο χρόνο και σαφές κεντρικό σχέδιο. Ωστόσο, μετά το 31...Ra8, ο Carlsen πρότεινε ισοπαλία αντί να συνεχίσει την πίεση, δημιουργώντας το πρώτο ματς παγκόσμιου πρωταθλήματος όπου όλες οι κλασικές παρτίδες έληξαν ισόπαλες.

Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Το ChessBase παρέθεσε την ερώτηση του Vladimir Kramnik: «Πώς μπορείς να προτείνεις ισοπαλία;» Η επιλογή του Carlsen αντανακλούσε την προθυμία του να μεταφέρει το ματς στο ράπιντ, όπου είχε πολύ μεγαλύτερο προβάδισμα βαθμολογίας. Η διαφωνία ενισχύει το ενδιαφέρον: πρέπει ένας πρωταθλητής να αξιοποιεί τις ευκαιρίες της θέσης ή να επιλέγει τις συνθήκες ματς που εμπιστεύεται περισσότερο; Μελέτησε τη θέση πριν από την πρόταση και κρίνε την απόφαση με τα μπαράζ ακόμη μπροστά, χωρίς να γνωρίζεις ήδη το αποτέλεσμά τους.

Παρτίδα 13: Ο Carlsen κερδίζει την πρώτη παρτίδα ράπιντ

Η πρώτη παρτίδα ράπιντ άλλαξε επιτέλους το σκορ. Με 25 λεπτά και προσαύξηση 10 δευτερολέπτων, ο Carlsen επέστρεψε στο αγγλικό άνοιγμα και πρόσφερε το πιόνι c4 για ενεργό παιχνίδι. Ανέκτησε το πιόνι και έφτασε σε φινάλε πύργων, όπου η πίεση ασκούνταν πλέον με πολύ λιγότερο χρόνο.

Ο Caruana είχε ακόμη αμυντικές δυνατότητες, αλλά το 37...Kxe4 επέτρεψε στον Carlsen να δημιουργήσει συνδεδεμένα ελεύθερα πιόνια στην πτέρυγα του βασιλιά. Ο πρωταθλητής αξιοποίησε το πλεονέκτημα μετά από 55 κινήσεις και προηγήθηκε 1–0, με την πρώτη νίκη μετά από δώδεκα κλασικές ισοπαλίες. Μελέτησε τη μετάβαση από τη δραστηριότητα στα ελεύθερα πιόνια: η αξία ενός παρσίματος πιονιού αλλάζει δραματικά όταν επιτρέπει στα υπόλοιπα αντίπαλα πιόνια να προχωρήσουν μαζί.

Παρτίδα 14: Δεύτερη νίκη ράπιντ για τον Carlsen

Πίσω στο σκορ των μπαράζ, ο Caruana επέστρεψε στη Σβέσνικοβ και άνοιξε το κέντρο με 21.c5 πριν εξασφαλίσει τον βασιλιά του. Ο Carlsen παρέμεινε ψύχραιμος, έκανε ροκέ και επέτρεψε την προώθηση των λευκών πιονιών, εμπιστευόμενος τον ακριβή υπολογισμό αντί να φοβηθεί την απειλητική τους εμφάνιση.

Η θέση κατέρρευσε μετά τα 26.c7 και 28.Nd5. Το 28...Kh7 του Carlsen απέφυγε την απειλή πιρουνιού του ίππου και άφησε τα λευκά χωρίς τρόπο να προστατεύσουν τα βαριά κομμάτια στη στήλη c. Ο Caruana εγκατέλειψε σε μόλις 28 κινήσεις, αφήνοντας τον πρωταθλητή μία ισοπαλία μακριά από τη διατήρηση του τίτλου. Μελέτησε γιατί ένα προωθημένο ελεύθερο πιόνι δεν είναι αυτόματα πλεονέκτημα όταν τα κομμάτια πίσω του γίνονται τακτικοί στόχοι.

Παρτίδα 15: Ο Carlsen κερδίζει όλες τις παρτίδες των μπαράζ

Χρειαζόμενος νίκη, ο Caruana απάντησε στο 1.e4 με σικελική για πρώτη φορά στο ματς. Ο Carlsen αρκούνταν σε ισοπαλία και πρόσφερε επανειλημμένα απλοποιήσεις που ο αντίπαλος έπρεπε να αποφύγει. Η διαφορά στις απαιτήσεις του σκορ διαμόρφωσε τη μάχη όσο και η θέση στη σκακιέρα.

Οι προσπάθειες του Caruana να διατηρήσει πιθανότητες νίκης επέτρεψαν τελικά στο λευκό πιόνι c να προχωρήσει και να προαχθεί. Ο Carlsen κέρδισε μετά από 51 κινήσεις, ολοκληρώνοντας το 3–0 στο ράπιντ και την τέταρτη κατάκτηση παγκόσμιου πρωταθλήματος. Κατόπιν ο Guardian παρέθεσε την υπεράσπιση της απόφασής του στη δωδέκατη παρτίδα: «Νομίζω ότι πήρα τη σωστή απόφαση, και όχι μόνο με βάση το αποτέλεσμα». Η αποτίμηση του Caruana ήταν ειλικρινής: «Ήλπιζα να παίξω το καλύτερό μου σκάκι σήμερα, αλλά δεν πλησίασα καν». Μελέτησε πώς η ανάγκη νίκης μπορεί να κάνει μια κατά τα άλλα αποδεκτή συνέχεια ισοπαλίας άχρηστη.